Mikroçip ve Pet Pasaportu Rehberi

Mikroçip, pasaport ve PETVET nedir

Mikroçip, pirinç tanesi boyutunda, cam ya da biyouyumlu polimer kaplı bir kimlik etiketidir. İçinde pil ve verici yoktur; yalnızca bir okuyucu cihaz yaklaştırıldığında 15 haneli benzersiz numarasını iletir. Boyun ile omuzlar arasındaki deri altına, rutin bir enjeksiyona benzer biçimde yerleştirilir ve hayvanın ömrü boyunca orada kalır. Numaranın kendisi hiçbir kişisel bilgi içermez; anlam kazanması için bir kayıt sistemine bağlanması gerekir.

Pet pasaportu, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın belirlediği biçimde düzenlenen, hayvanın çip numarasını, tanımlayıcı özelliklerini, sahip bilgilerini ve aşı kayıtlarını içeren belgedir. Pansiyon, kedi oteli, şehirlerarası seyahat ve yurt dışı çıkışta istenen belge budur.

PETVET, Bakanlığın sahipli kedi, köpek ve gelinciklerin kayıt altında tutulduğu ulusal veri tabanıdır. Serbest veteriner hekimler bu sisteme erişir; çipi taktıkları hayvanı sahip bilgileriyle kaydeder, kuduz başta olmak üzere aşı uygulamalarını çipe bağlı olarak işler. Hayvanınızın yasal kimliği, çip numarasının PETVET’teki bu kaydıyla tamamlanır. Kuduz aşısı ile kimliklendirmenin neden tek paket gibi düşünülmesi gerektiğini aşılar rehberinde anlattık.

Yasal zemin: kim, ne zamana kadar

Yükümlülüğün kaynağı 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’dur. 2021’de eklenen 4. madde (k) bendi, kedi ve köpek sahiplerini hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmakla yükümlü kılar. Uygulamanın ayrıntıları ise Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’te düzenlenir: çipi kimin takacağı, kaydın nasıl yapılacağı, pasaportun nasıl düzenleneceği ve hangi bildirimin kaç gün içinde yapılacağı bu metinde yer alır.

Yönetmeliğin geçici 2. maddesi, hâlihazırda sahipli olan her yaştaki kedi ve köpek için son tarihi 31 Aralık 2025 olarak belirlemişti. Bu tarih geçtiğine göre bugün çipsiz bir kedi ya da köpek, yükümlülüğü yerine getirilmemiş sayılır; çözüm basittir, gecikmeden taktırmak. Yeni doğan yavrular için kural ayrıdır: yönetmeliğin 9. maddesine göre doğumdan itibaren altı ay içinde kimliklendirilirler.

Ceza. Kanunun 28. maddesinin (a) bendi, kimliklendirme yükümlülüğüne aykırılık için hayvan başına idari para cezası öngörür; 2021’de belirlenen 1.200 TL’lik temel tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar. 2026 için basına ve ikincil kaynaklara yansıyan tutar hayvan başına 10.423 TL’dir; kesin rakam için ilgili yılın resmî yeniden değerleme tablosuna bakılmalıdır. Cezadan bağımsız olarak çipsiz bir hayvanın kaybolduğunda size dönme ihtimalinin çok düşük olduğunu unutmayın; yasal zorunluluğun arkasındaki pratik gerekçe budur.

Bildirim süreleri tablosu

Yönetmelik, çip takıldıktan sonra da sahibe bir dizi bildirim yükümlülüğü verir. Süreler kısa olduğu için tabloyu kaydetmekte fayda var:

Bildirimler, kaydı yapan ya da herhangi bir serbest veteriner hekim aracılığıyla PETVET’e işlenir. Sokaktan ya da barınaktan sahiplenilen bir hayvanda da aynı kural geçerlidir: önceden çipliyse sahip değişikliği, çipsizse yeni kayıt yapılır. Sahiplenme sürecinin adımları için Ankara’da kedi ve köpek sahiplenme yazısına bakabilirsiniz.

PETVET: sorgulama ve kayıp bildirimi

Sistemin günlük hayattaki iki işlevi vardır. Birincisi sorgulama: bulunan bir hayvan veteriner hekim, belediye veteriner işleri ekibi ya da barınak tarafından okutulduğunda çip numarası üzerinden kayıtlı sahibe ulaşılır. İkincisi kayıp bildirimi: hayvanınız kaybolduğunda kaydı yapan hekime ya da İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne başvurarak kaydın “kayıp” olarak işaretlenmesini sağlarsınız; böylece hayvan herhangi bir yerde okutulduğunda durum anında görünür.

Kayıp anında yapılacaklar sırayla: aynı gün çevredeki kliniklere ve belediyeye haber verin, yedi günlük yasal süreyi beklemeden PETVET kaydını kayıp olarak işletin, mahalle gruplarına fotoğraf ve çip bilgisiyle ilan verin. Bulunan hayvanlar için ise en yakın kliniğe götürüp okutmak yeterlidir; çipli bir hayvanı okutmadan sahiplenmek, yönetmelik açısından başkasının hayvanını alıkoymak anlamına gelir.

Nerede yaptırılır, 2026’da ne kadar

Mikroçip uygulaması ve PETVET kaydı için yetkili kişi veteriner hekimdir; Çayyolu ve çevresindeki her serbest klinik bu işlemi yapar. Çip, pasaport ve kayıt tek ziyarette tamamlanır; yanınızda kimliğinizi götürün, kayıt sırasında adres ve telefon bilgileriniz sisteme işlenir. Belediyelerin kısırlaştırma programlarında çip de uygulanabilir; Çayyolu çevresindeki kamu seçeneklerini Alacaatlı rehberinde özetledik.

Ankara’da ücretlerin alt sınırını Ankara Bölgesi Veteriner Hekimleri Odası belirler. 7 Nisan 2026 tarihli tarifede ilgili kalemler şöyledir; tutarlar KDV dahil alt sınırdır, klinikler üzerinde çalışabilir ve her uygulamaya muayene ücreti ayrıca eklenir.

Resmî kurum tarafında Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğü (Gayret Mah. Şehit Cem Ersever Cad. No:14, Yenimahalle; 0312 344 59 50) kayıt ve belge işlemlerinde başvuru noktasıdır; Bakanlığın Alo 180 hattı genel sorular için kullanılabilir. Diğer kalemler için veteriner ücretleri 2026 sayfasına bakın.

Yurt dışına çıkış: çip, kuduz, titrasyon

Bakanlığın HAYGEM talimatı, kedi ve köpeklerin yolcu beraberinde yurt dışına çıkışını adım adım tanımlar. Sıra önemlidir; bir adımın yanlış zamanda yapılması tüm süreci baştan başlatabilir:

1. Mikroçip ve PETVET kaydı. Her şeyden önce çip takılı ve kayıt tamam olmalıdır.
2. Kuduz aşısı. En erken 12 haftalıkken ve çip tarihiyle aynı gün ya da sonrasında yapılır; çipten önce yapılan aşı geçersiz sayılır.
3. Titrasyon (antikor) testi. Aşıdan en erken 30 gün sonra alınan kan, VELBİS kaydıyla Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü’ne gönderilir. Aşılar kesintisiz sürdürüldüğü sürece rapor geçerliliğini korur.
4. Veteriner sağlık sertifikası. Çıkıştan en fazla 48 saat önce İl ya da İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden alınır.

Varış ülkesinin kuralları Türkiye’nin şartlarına eklenir: Avrupa Birliği ülkeleri kan alımı ile giriş arasında ek bir bekleme süresi uygular; bu süre ülkeye ve döneme göre değişebildiği için varış ülkesinin resmî sayfasından teyit edin. Havayolu şirketlerinin kabin ve kargo kuralları ayrı bir başlıktır. Kuduz aşısının yasal boyutunu kuduz aşısı zorunlu mu yazısında ayrıntılı anlattık.

Mikroçip hakkında yanlış bilinenler

• “Çip konum gönderir.” Göndermez. Konum takibi için ayrıca satılan GPS tasmaları gerekir; çip yalnızca okutulduğunda kimlik verir.
• “Çip taktırdım, iş bitti.” Bitmedi. Telefon ve adres değişince kaydı güncellemeyen sahip, kayıpta çipi işlevsiz bırakır.
• “Çip vücutta gezer, zarar verir.” Nadiren omuz bölgesinde birkaç santimetre yer değiştirebilir; okuyucular bu nedenle geniş alanı tarar. Yan etkiler çok nadirdir.
• “Ev kedisine gerek yok.” Yasa ev kedisi ayrımı yapmaz; kayıp kedilerin önemli bir bölümü de hiç dışarı çıkmayan kedilerdir.
• “Aşı karnesi pasaport yerine geçer.” Geçmez. Pasaport, Bakanlık biçimine uygun resmî belgedir ve çip numarasıyla PETVET’e bağlıdır.

Hekime sorulacak sorular

1. Çip takıldıktan sonra numarayı okuyucuyla kontrol edip bana gösterebilir misiniz?
2. PETVET kaydında adres ve telefon bilgilerim tam olarak nasıl görünüyor?
3. Pasaport bugün mü düzenlenecek; kuduz aşısı çipe bağlı olarak işlenecek mi?
4. Toplam ücret muayene dâhil ne kadar; kuduz aşısını aynı ziyarette yaptırmak uygun mu?
5. Yurt dışı planım var; titrasyon için kan ne zaman alınmalı?
6. Kayıp durumunda sizi arayınca kaydı kayıp olarak işletebiliyor musunuz?

Sık sorulan sorular

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da veteriner hekimlik tavsiyesi yerine geçmez. Mevzuat ve ceza tutarları değişebilir; güncel metin için kaynaklardaki resmî bağlantılara, ücretler için AVHO’nun güncel tarifesine ve kliniğinize başvurun.